در مرحله اول، مسئولیت خیانت را نباید میان دو نفر تقسیم کرد. اما اگر زوج تصمیم گرفته‌اند رابطه را ادامه دهند، در مرحله‌ای از درمان لازم است خود رابطه‌ای که قرار است ادامه پیدا کند نیز بررسی شود. زوج قبل از خیانت چگونه با تعارض برخورد می‌کرد؟ نیازهایشان را چگونه بیان می‌کردند؟ فاصله عاطفی چگونه شکل می‌گرفت؟ آیا مسائل حل‌نشده‌ای وجود داشت؟ هدف از این سؤال‌ها پیدا کردن علت برای توجیه خیانت نیست. هدف این است که اگر قرار است رابطه ادامه پیدا کند، زوج فقط به قبل از خیانت برنگردند.
چون ممکن است همان رابطه قبلی هم مشکلاتی داشته باشد. آیا رابطه بعد از خیانت می‌تواند مثل قبل شود؟ شاید سؤال بهتر این باشد: آیا باید مثل قبل شود؟ بعد از یک خیانت جدی، برگشتن دقیقاً به همان رابطه قبلی همیشه هدف مناسبی نیست.
ممکن است زوج نیاز داشته باشند شکل تازه‌ای از رابطه را بسازند؛ رابطه‌ای که در آن درباره مرزها، نیازها، صمیمیت، تعارض و انتظارات واضح‌تر صحبت شود. در بعضی زوج‌ها این فرایند امکان‌پذیر است. در بعضی دیگر، نه. گاهی خیانت بخشی از الگویی طولانی از دروغ، بی‌مسئولیتی یا نقض مرزهاست. گاهی فردی که خیانت کرده مسئولیت رفتار خود را نمی‌پذیرد. گاهی رابطه پنهانی همچنان ادامه دارد. و گاهی فرد آسیب‌دیده بعد از طی فرایند درمان به این نتیجه می‌رسد که دیگر نمی‌خواهد این رابطه را ادامه دهد. هدف درمان الزاماً حفظ رابطه به هر قیمت نیست. گاهی هدف این است که فرد یا زوج بتوانند با وضوح بیشتری درباره آینده تصمیم بگیرند. از کجا بفهمیم اعتماد در حال بازسازی است؟ یکی از نشانه‌ها می‌تواند این باشد که رابطه به‌تدریج از محور «خیانت» خارج شود. نه به این معنا که اتفاق فراموش شده است. بلکه دیگر تمام رفتارهای روزمره فقط از دریچه آن تفسیر نمی‌شوند. نیاز به چک کردن کمتر می‌شود. سؤال‌های تکراری کمتر می‌شوند. رفتار طرف مقابل قابل پیش‌بینی‌تر می‌شود. و مهم‌تر از همه، وقتی ترس دوباره فعال می‌شود، زوج می‌توانند درباره آن حرف بزنند بدون اینکه فوراً وارد چرخه انکار، حمله یا دفاع شوند. اعتماد بعد از خیانت معمولاً با یک تصمیم ناگهانی شروع نمی‌شود: «از امروز دوباره بهت اعتماد می‌کنم.» بلکه از مجموعه‌ای از تجربه‌های کوچک و تکرارشونده ساخته می‌شود: صداقت، ثبات، مسئولیت‌پذیری، تحمل درد دیگری، مرزهای روشن و زمان. اعتماد بعد از خیانت، فراموش کردن چیزی که اتفاق افتاده نیست؛ تجربه دوباره این است که رابطه می‌تواند امن‌تر و قابل پیش‌بینی‌تر شود.
منبع علمی References |
• Giacobbi, M., & Lalot, F. (2025). Unpacking trust repair in couples: A systematic literature review. Journal of Family Therapy, 47(1), e12483.
این مطلب با هدف افزایش آگاهی روان‌شناختی نوشته شده است و جایگزین ارزیابی، روان‌درمانی فردی یا زوج‌درمانی نیست.
نویسنده: دکتر لیلا موثق